قهوه و دنیای مدرن

نوشیدنی عصر مدرن

مطمئنا، سیر رو به افزایش قهوه و نیرویی که با آن تولیدکنندگان مختلف منافع خود را دنبال می کردند، به تنهایی روی نداد. افزایش پرورش، و قطع بیشتر درختان جنگلی، برده داری و سودآوری موجب شد تا تقاضا برای بازگشت قهوه به اروپا و سپس آمریکای شمالی افزایش یابد.

با وجودی که کاپیتان جان اسمیت ، بنیانگذار مستعمره جیمزتاون ، ظاهرا از زمان سفر قبلی خود به ترکیه، با قهوه آشنا شده بود، در گزارش سفرهای او به آمریکای شمالی، هیچ اشاره ای به قهوه نشده است. و جالب است که با وجودی که هلندی ها تا قبل از شکل گیری آمستردام جدید (مستعمره هلندیها در جزیره منهتن دنیای مدرن و یا نیویورک اولیه) در سال 1624، قهوه پرورش می دادند، به نظر نمی رسد که آن را به مستعمره خود آورده باشند. در سال 1668، قهوه برای اولین بار به آمریکای شمالی راه یافت، اما تا پایان قرن، قهوه خانه ها در تمام شهرهای بزرگ ایجاد شده بودند.

اولین جواز فروش قهوه در مستعمرات آمریکا در سال 1670 برای فردی به نام دوروتی جونز در بوستون صادر شد. تا پایان آن قرن، قهوه خانه های لندن و گوتریج نیز مشغول به کار شده بودند. مانند قهوه خانه های موجود در شهرهای اروپایی، قهوه خانه های آمریکا نیز به سرعت به مراکز تعاملات اجتماعی، سیاسی و تجاری تبدیل شدند. با این حال، بر خلاف نمونه های اروپایی، قهوه خانه های آمریکا از ابتدا در اختیار نهادهای رسمی قرار گرفته بودند. این قهوه خانه ها گاهی میزبان جلسات دادرسی، مجمع عمومی و جلسات شورا یا رویدادهای سیاسی خاص بودند. برای مثال، در سال 1789، مهمانی نیویورک برای رئیس جمهور تازه انتخاب شده ،جرج واشینگتون ، به میزبانی قهوه خانه مرچنت و توسط فرماندار و شهردار نیویورک برگزار شد.

در سال 1696، کینگزآرمز ، اولین قهوه خانه در نیویورک، توسط جان هاچینز در زمینی در برادوِی نزدیک حیاط کلیسای ترینیتی ساخته و افتتاح شد. طبقه همکف قهوه خانه، با اتاقک هایی که با پرده سبزرنگی جدا شده بودند، برای خوردن غذا و نوشیدن قهوه مورد استفاده قرار می گرفت، در حالی که طبقه دوم برای برگزاری جلسات تجار، دادرسان مستعمره و نشست های تجاری دولتی یا خصوصی استفاده می شد. سال ها، این قهوه خانه تنها قهوه خانه موجود در آن شهر بود.

قهوه خانه مرچنت، که در منطقه اقتصادی در حال گسترش نیویورک واقع شده بود، در حدود سال 1737، در سمت شمال غربی وال استریت و واتر استریت فعلی (نزدیک محل فعلی دفاتر انجمن ملی قهوه) گشایش یافت. این قهوه خانه به مرکز مهمی برای برگزاری جلسات و تجارت تبدیل شد؛ اتاق بازرگانی جلسات خود را در اتاق بزرگ قهوه خانه برگزار می کرد، و مانند ادوارد لوید، مالک آن فهرستی از اسامی کشتی هایی که به بندر آمده و یا آن را ترک می کردند، تهیه کرد. همچنین، او دفتر ثبتی از شهروندان تنظیم نمود که احتمالا اولین دفتر راهنما بوده است.

پیش از آن که قهوه خانه مرچنت در یک آتش سوزی در سال 1804 ویران شود، میزبان بسیاری از رویدادهای مهم، شامل ابلاغ فرمان سال 1765 به شهروندان برای توقف اغتشاش در مخالفت با قانون تازه تصویب شده مالیات بر مستعمرات؛ جلسات بزرگ پس از نبردهای لکزینگتون و کونکورد؛ جشن تاسیس اولین بانک نیویورک، اولین موسسه مالی شهر، در سال 1784؛ و اولین جلسه فروش سهام توسط دلالان سهام در سال 1790 بود.

اگر هم قهوه و هم چایی در طول قرن هفدهم محبوبیت داشتند، چطور قهوه به عنوان نوشیدنی داغ دلخواه در ایالات متحده شناخته شد؟ به نظر می رسد که مهمانی چایی بوستون در این امر تاثیر زیادی داشته است. در سال 1765، زمانی که شاه جورج سوم قانون مالیات مستقیم بر مستعمرات را صادر کرد، مستعمره نشینان خشمگین با شعار "مالیات بندی بدون بیانیه هرگز" اعتراض کرده و هر دو قهوه خانه گرین دراگون ، یکی از معروف ترین قهوه خانه ای قدیمی بوستون، و قهوه خانه مرچنت در نیویورک تبدیل به مراکز طرح ریزی تحریم کالاهای انگلیسی شدند. تا سال 1770، افزایش تنش های سیاسی پیرامون این مسئله باعث شد تا انگلیسی ها برخی از شرایطی را که تحمیل شده بود حذف کنند. اما مالیات روی چایی باقی ماند. در سال 1773، مردم بوستون (که به شکل بومیان تغییر قیافه داده بودند) در لنگرگاه شهر سوار کشتی های انگلیسی شده و محموله چای را به دریا ریختند. در نتیجه، با القای حسی از میهن پرستی به سمت نوشیدنی دیگر، قهوه، روی آوردند که می توانستند مستقیما از مستعمرات فرانسه و هلند در حوزه دریای کارائیب وارد کنند. از آن زمان به بعد، نوشیدن قهوه به عنوان اقدامی میهن دوستانه و نوشیدن چایی عملی ضدآمریکایی در نظر گرفته می شد. عجیب این است که با وجودی که به نظر می رسید استعمار اروپا تعیین کننده محل کشت و مصرف قهوه بود، در مورد ایالات متحده، پایان استعمارگری، که به میزان چشمگیری در مهمانی چای بوستون منعکس شده بود، باعث برتری قهوه شد.

ظهور قهوه به عنوان نوشیدنی ملی آمریکا در اواخر قرن هجدهم زمینه مجموعه پیشرفت هایی را در تجارت قهوه ایالات متحده فراهم کرد که در طول دو قرن بعدی حاصل شد. به خصوص، رشد زیرساخت های تجارت قهوه که به هموارسازی جریان دانه های قهوه و پول بین کشورهای تولیدکننده و مصرف کننده کمک می کرد. این زیرساخت ها شامل تمرکز صنایع بو دادن قهوه، نوآوری های فنی افزایش دهنده بازدهی، سازوکارهای پربازده حمل و نقل، و توسعه جغرافیای سیاسی در جهت رشد ارتباطات همزیستی بین ایالات متحده و کشورهای اصلی تولید کننده بودند.

پس از آن، تلفیق تولیدکننده ها به صورت شرکت های چندملیتی و توسعه برزیل و کلمبیا به عنوان قدرت های برتر تولید قهوه بازتاب برخی از مسائلی است که در تاریخ استعمار اروپایی قهوه یافت می شود. به عبارت دیگر، تلاش مستمر برای کنترل انحصاری و سازماندهی بخشی که قادر به ایجاد قدرت و درآمد سرشار باشد. با این حال، هزینه های اجتماعی و بوم شناختی تجارت قهوه نیز جهانی شده اند. در نهایت، شرکت های تولیدکننده، که روز به روز قدرتمندتر می شدند، در مورد قهوه، موضع نسبتا مشابهی با دولت ها داشتند، همکاری نزدیکی با دولت ها داشتند تا مطمئن شوند توافقات تجاری و سیاست ها با دستور کاری آنها هماهنگ است.

دولت ایالات متحده نیز، به عنوان قدرت برتر در زمینه مصرف و سازماندهی قهوه در تجارت بین المللی، گرایشات استعمارطلبی خاص خود را نشان داده است. ایالات متحده از نفوذ خود در مصرف جهانی قهوه و قدرت تولیدکنندگان برای ارتقاء برنامه سیاسی خود در کشورهای تولیدکننده قهوه استفاده کرده است. وقایع اثرگذار بر جغرافیای سیاسی، نظیر جنگ سرد علیه کمونیسم در آمریکای لاتین، اغلب در عرصه قهوه اتفاق افتاده اند.

حتی خود قهوه خانه ها نیز نقش های امپریالیستی اتخاذ کرده اند که یادآور تاریخچه استعمارگری های پیشین است. زمانی که قهوه خانه های زنجیره ای بزرگ نظیر استارباکس وارد یک محله یا منطقه میشوند، تمایل دارند تا نقش قهوه خانه ای محلی را بر عهده بگیرند، وبدین ترتیب به مانند یک قدرت استعماری واقعی، حوزه نفوذ استارباکس مخفیانه گسترش یافته و به طور مستمر افزایش می یابد. امپریالیسم استارباکس هم اکنون نیز تاثیر زیادی بر اروپا و آسیا داشته و تعریف مخصوص خود در مورد قهوه خوب را رایج ساخته و تلفیقی از تجارب مختلف در زمینه قهوه خانه داری را ارائه داده است.

درست همانطور که صدها سال پیش، نوآوری های علمی نقش مهمی در تغییر کارکرد قهوه از ماده ای انرژی زا به نوشیدنی داغ صبحانه داشته است، تحقیقات همچنان نقش مهمی در تغییر الگوهای تولید و مصرف بازی می کند. با وجودی که تحقیقات علمی ، شیوه های کشت، فرآوری، و حمل و نقل را بهبود داده و تنوع، مزه ها و بازدهی محصول را افزایش داده اند، تاثیرات قهوه بر مصرف کنندگان، اثرات آفت کشی بر روی گیاهان، و تاثیرات بوم شناختی کشت نیز در تحقیقات مورد بررسی قرار گرفته اند. نتایج چنین تحقیقاتی در تغییر مستمر ذائقه مصرف کنندگان در جهت انواع خاصی از قهوه موثر بوده اند.

تاریخچه اخیر قهوه حاکی از پیشرفت هایی در سلیقه مصرف کننده و نحوه بازاریابی است. درست همانطور که پذیرش ابتدایی قهوه در اروپا جایگاه میخانه ها را مورد تهدید قرار داد و ممکن بود مصرف نوشیدنی های الکی را کاهش دهد، سه قرن بعد، یعنی پس از دهه 60 قرن بیستم، محبوبیت نوشیدنی های غیرالکلی و جذابیت بازار آن ، موقعیت قهوه را، به خصوص در میان جوانان ، مورد تهدید قرار داد. در دهه آخر قرن بیستم، پیدایش قهوه های خاص ، حیات تازه ای به این نوشیدنی بخشید. امروزه، تحول مداوم کیفیت مصرف قهوه شامل تشکیل حجم زیادی از مجامع تجاری، تبلیغات ، تحقیقات علمی، گزینه های بازاریابی، تولید قهوه های معتبر به لحاظ اجتماعی ، و پیدایش قهوه خانه های بسیار مدرن بوده وبه درستی که پایه های یک امپراطوری بر روی بوته ای کوچک بنا شده است.

 

برگردان از The Coffee Book  تالیف  NINA LUTTINGER  &  GREGORY DICUM    ویرایش: دکتر پیمان صالحی

نظر دادن